افسانه چیست؟

داستان های که دارای عوامل تخیلی بسیار و شخصیت های خارق العاده و عجیب و شگفت هستند و امکان وقوع ماجراهای آن ها دور از ذهن و در غیر ممکن است ((افسانه)) نامیده می شوند.محققان ادبی معتقدند که افسانه ها از قدیمی ترین نوع ادبیات هستند .و آن ها را به طور کلی به دو دسته عامیانه و جدید  می توان تقسیم کرد.

افسانه های عامیانه عبارتند از:

1-افسانه های توام با تکرار

2-افسانه های حیوانات سخنگو

افسانه های  جادویی

4-افسانه های حما سی وقهرمانی

6- افسانه های فلسفی و دینی

7- افسانه های عاشقانه

 اکنون از بین افسانه هایی که نام بردیم به تو ضیح برخی از آن ها می پردازیم.

افسانه های جادویی

دراین افسانه ها همیشه یک عامل غیر واقعی وجود دارد این عامل می تواند خارق العاده باشد مثل اژد ها یا سیمرغ ،یا شئی جادویی باشد مثل شب کلاه ،قالیچه ،انگشتر ،یا سفره ای که همه ی غذا ها را آماده کند یا ممکن است ظا هر انسانی داشته باشد مثل جادوگر ،غول یا پریان و کوتوله ها .در این افسانه ها مهم این است که قهرمان همیشه یا با این عوامل غیر واقعی در گیری دارد یا با کمک آن ها موفق می شود .این افسانه ها گاه بسیار وحشتناکند ،مثل(( ماه پیشانی)) و گاه بسیار لطیف وزیبا هستند مثل ((خاکستر نشین ))و ((افسانه های شیرین)).

استفاده از این افسانه ها فقط با احتیاط و دقت بسیار برای اطفال بزرگ ترکه می توانندغیر واقعی بودن آن عوامل خاص را احساس کنند شایسته است. برای خرد سالان ممکن است علاوه بر ایجاد ترس ،مولد افکار در هم ومشوش نیز بشود.

 

افسانه های حماسی

انسان در هر مکان وزمان ی شیفته ی رفتارهای قهرمانی و شجاعانه بوده است به خصوص وقتی که این رفتار در راه رسیدن به هدف عالی و بزرگ از شخص سر بزند .به همین دلیل از دیر باز مردم اقوام مختلف ،تاریخ قوم خود را با عوامل افسانه ای به هم آمیخته اند و برای پرورش روح پهلوانی در جوانان استفاده کرده اند .

((داستان های شاهنامه ی فردوسی))، ((افسانه های ایلیاد واودیسه)) از هومر شاعر یونانی یا ((حماسه ی نیبلونگن)) از افسانه های آلمانی نمونه های ی این نوع افسانه هستند ... افسانه های حماسی را اطفال سنین دبستانی درک می کنند و گاه این علاقه تا بزرگسالی ادامه می یابد.

 

افسانه های عشقی

عشق طبیعی ترین وزیباترین احساس انسانی است ومردم همیشه در وصف و بزرگدا شت آن داستان ها گفته اند.در افسانه های عاشقانه یعامیانه فقط عاشق صادق و جوانمرد و بردبار پیروز است .فداکاری ،شجاعت ،بردباری از مهم ترین عوامل برای رسیدن به معشوق به شمار می رود.

در  افسانه های عاشقانه ی عامیانه هر گز به توصیف صحنه های عاشقانه یدور از اخلاق برخورد نمی کنیم  خواندن این قبیل افسانه ها برای کودکان و نو جوانان در تلطیف عواطف آن ها و تحکیم ارزش های انسانی می تواند نقش بسیار مو ثر و مثبتی را ایفا کند.

داستان های(( افسانه ی محبت)) از صمد بهرنگی ،((گل خندان ودر گریان ))یا ((باغ گل زرد ))از ادبیات عامیانه ی ایرانی و ((گل ارغوانی))از ادبیات روسی نمو نه هایی از این افسانه ها هستند .

افسانه های عامیانه یکی از غنی ترین منابع ادبیات کودکان به شمار می روند به شرط آ« که بتوانیم از میان هزاران افسانه ی عامیانه ،بهترین و دلنشین ترین را برای سنین مختلف انتخاب کنیم و به زبانی روایت کنیم که برای شنوندگان کم تجربه قابل فهم ولذت بخش باشد.

 

ویژگی های مشترک افسانه های ملل  

مطالعه در افسانه های ملل ،ویژگی های مشترک زیر را در آن ها روشن می سازد:

الف)افسانه های عامیانه یک قوم نمایشگر عاید و آداب و رسوم آن قوم و مبین احسا سات و نگرش مردم آن نسبت به مسا ئل زندگی است.

ب)در بیشتر افسانه های ملل ،خصایل عالی انسانی از قبیل فروتنی ،جوانمردی و سخاوت،شجاعت و محبت مورد ستایش قرار می گیرد.

درهمه افسانه ها ،خواننده می بیند که این صفات نیکو گر چه ممکن است گاه سبب مشکلات وبد بختی هایی بشوند ولی همواره در پایان پیروزند،در نتیجه ناخود آگاه به تقلید از آن ها کشانده می شود. در هیچ افسانه ی عامیانه از هیچ ملت وقومی هر گز دیده نشده است که ظالمی زورگوپیروز گردد.